စပါးဘက်တီးရီးယား ရွက်ခြောက်ရောဂါ

စပါးဘက်တီးရီးယား ရွက်ခြောက်ရောဂါကို Xanthomonas oryzae pv. oryzae ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုးတစ်မျိုးက အဓိက ဖြစ်ပွားစေပြီး အပင်၏ သဘာဝ အပေါက်ငယ်များ သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာများမှတစ်ဆင့် အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကျရောက်လေ့ရှိသည်။ ဤရောဂါသည် အပူချိန် ၂၅ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်စ်မှ ၃၄ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်စ်အတွင်း ရှိပြီး လေထုစိုထိုင်းဆ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့်အထက် ရှိသော ပူနွေးစိုစွတ်သည့် ရာသီဥတုတွင် အလွန်တရာ ပေါက်ဖွားပျံ့နှံ့အားကောင်းကာ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်း၊ လေပြင်းတိုက်ခတ်ခြင်းနှင့် ရေသွင်းရေထုတ်ပြုလုပ်ရာမှတစ်ဆင့် ရောဂါပါသောရေများက တစ်ပင်မှတစ်ပင်သို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့စေသည်။ ထို့အပြင် နိုက်ထိုဂျင်ဓာတ်မြေဩဇာကို ပမာဏထက် ပိုမိုသုံးစွဲထားသော စိုက်ခင်းများတွင် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားစွာ ကျရောက်တတ်သည်။

စပါးပင်ငယ်/ပျိုးပင်ဘဝတွင် ကျရောက်ပါက အရွက်များ မီးခိုးစိမ်းရောင်ပြောင်းကာ လိပ်တက်လာပြီး အပင်ငယ်တစ်ခုလုံး ညှိုးခြောက်သေဆုံးသွားတတ်ကာ (Kresek ရောဂါလက္ခဏာ)၊ ကြီးထွားဆဲအပင်များ၏ အရွက်ဖျားများနှင့် အရွက်နားများတွင် ရေစိုနေသကဲ့သို့ အဝါရောင် သို့မဟုတ် လိမ္မော်ရောင် အစင်းကြောင်းများ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး တဖြည်းဖြည်းနှင့် အလယ်သို့ ရွက်ကြောတစ်လျှောက် ဖြန့်ထွက်လာကာ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် ကောက်ရိုးရောင်သို့ ပြောင်းလဲခြောက်သွေ့သွားတတ်သည်။ ထို့ပြင် နံနက်ခင်း စိုစွတ်ချိန်များတွင် ရောဂါဖြစ်နေသော အစင်းကြောင်းများပေါ်တွင် နို့ရောင် သို့မဟုတ် အဝါရောင်ရှိသော ဘက်တီးရီးယားအရည်စက်လေးများ ထွက်လာတတ်ပြီး၊ ရောဂါကျနေသော အရွက်ဖျားကို ရေခွက်ထဲသို့ ဖြတ်ထည့်စိမ်ကြည့်ပါက ရေများ နောက်ကျိသွားသည်ကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

ရောဂါကင်းရှင်းကြောင်း အသိအမှတ်ပြုထားသော မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များကိုသာ ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးရန်၊ နိုက်ထိုဂျင်မြေဩဇာကို အညွှန်းအတိုင်း မျှတအောင်သာ သုံးစွဲရန်နှင့် စိုက်ခင်းအတွင်း ရေအလွန်အကျွံ ရပ်တန့်နေခြင်းမရှိစေဘဲ ရေကို လိုအပ်သလို ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် စိုထိုင်းဆကို လျှော့ချရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့အပြင် မူလကူးစက်နိုင်ခြေရှိသော ပေါင်းပင်များ၊ ရိတ်သိမ်းပြီးကျန်ခဲ့သော ကောက်ရိုးနှင့် အပင်ကြွင်းအကျန်များကို စနစ်တကျ ဖယ်ရှားရှင်းလင်းပစ်ရမည့်အပြင် ရောဂါစတင်ဖြစ်ပွားသည်ကို တွေ့ရှိပါက ကြေးနီပါဝင်သော ဘက်တီးရီးယားသတ်ဆေးများကို အသုံးပြုကာ ကာကွယ်နှိမ်နင်းနိုင်ပြီး ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိသော စပါးမျိုးများကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။