ကြက်သွန်အဝါရောင်ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ

Iris Yellow Spot သည် Iris yellow spot virus (IYSV) ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါဖြစ်ပြီး ကြက်သွန်နီစိုက်ခင်းများတွင် အရေးကြီးသော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရောဂါပိုးကို အဓိကအားဖြင့် onion thrips (Thrips tabaci) က အပင်တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ ကူးစက်ပေးသည်။ Thrips များသည် ရောဂါပိုးရှိသောအပင်မှ အစာစုပ်ယူပြီးနောက် ကျန်းမာသောအပင်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ကူးစက်စေသည်။ ရောဂါပိုးသည် မျိုးစေ့မှတစ်ဆင့် ကူးစက်သည်ဟု မယူဆသင့်သောကြောင့် “ဗိုင်းရပ်စ်ကင်းစင်သောမျိုးစေ့အသုံးပြုခြင်း” ကို အဓိကကာကွယ်နည်းအဖြစ် မထည့်သင့်ပါ။ ထို့အပြင် ရောဂါကျရောက်သော အပင်များကို အချိန်မီဖယ်ရှားခြင်း၊ Thrips များကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် စိုက်ခင်းအတွင်း ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်နိုင်သော အပင်များကို ဖယ်ရှားခြင်းတို့သည် ရောဂါပျံ့နှံ့မှုကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးပါသည်။

ရောဂါကျရောက်သော ကြက်သွန်ပင်၏ အရွက်များနှင့် မျိုးစေ့တံ (seed stalk) ပေါ်တွင် အဝါရောင်မှ ကောက်ရိုးရောင်ရှိသော ရှည်မျောမျော၊ ဘဲဥပုံ သို့မဟုတ် စိန်ပုံအကွက်များ ပေါ်လာတတ်သည်။ အကွက်များသည် တဖြည်းဖြည်းကြီးလာပြီး အရွက်များခြောက်သွေ့ကာ ညှိုးနွမ်းသွားနိုင်သည်။ ရောဂါပြင်းထန်ပါက အရွက်များစွာ ပျက်စီးသွားပြီး အပင်၏ အစာချက်လုပ်နိုင်စွမ်း လျော့ကျသဖြင့် ကြက်သွန်ဥများ၏ အရွယ်အစားနှင့် အလေးချိန် လျော့ကျခြင်း၊ အရည်အသွေးနှင့် အထွက်နှုန်း ကျဆင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မျိုးစေ့တံများတွင် ရောဂါပြင်းထန်ပါက တံများကျိုးကျခြင်း သို့မဟုတ် လဲကျခြင်းနှင့် မျိုးစေ့ထွက်နှုန်း လျော့ကျခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

IYSV ကို ကာကွယ်ရန် onion thrips (Thrips tabaci) ကို စောစီးစွာ စောင့်ကြည့်ပြီး စနစ်တကျထိန်းချုပ်ခြင်းသည် အရေးကြီးသည်။ ရောဂါကျရောက်သော အပင်များနှင့် ရောဂါပိုးရှိနိုင်သော အပင်အကြွင်းအကျန်များကို ဖယ်ရှားပြီး စိုက်ခင်းအတွင်း သန့်ရှင်းမှုရှိအောင် ထိန်းသိမ်းသင့်သည်။ ကြက်သွန်နှင့် အခြား Allium မျိုးရင်းဝင် အပင်များကို ဆက်တိုက်မစိုက်ဘဲ သီးလှည့်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ volunteer onion နှင့် ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်နိုင်သော ပေါင်းပင်များကို ဖယ်ရှားခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သင့်သည်။ Thrips များကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် ပိုးသတ်ဆေးကိုသာ အားကိုးခြင်းထက် Integrated Pest Management (IPM) နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုသင့်သည်။